Kalibracja detektorów, przeglądy techniczne i obsługa serwisowa systemów detekcji gazów.

Przegląd techniczny systemu detekcji gazów i kalibracja detektorów to podstawowe czynności obsługowe, które pozwalają na utrzymanie systemów bezpieczeństwa gazowego w sprawności.
Aby obiekt był zabezpieczony systemy detekcji gazów muszą być w pełni sprawne, a nie tylko zainstalowane zgodnie z przepisem. Należy pamiętać, że wymóg systemu detekcji gazu na danym obiekcie w domyśle ma właśnie utrzymanie w sprawności czyli wspomniany przegląd techniczny systemu detekcji gazów czy kalibrację detektorów.

UWAGA!
Alarm systemu detekcji może być prawdziwy. Przed wejściem do pomieszczenia sprawdź czy nic Ci nie zagraża.
Zawsze miej przy sobie detektor wielogazowy Multi Gas Clip.

Dlaczego przegląd techniczny lub kalibracja detektorów są ważne?
Nasze bezpieczeństwo zależy od sprawnego funkcjonowania instalacji na obiekcie. Jeżeli jakiś element ulegnie awarii to może dojść do niebezpiecznych sytuacji. Najniebezpieczniejszymi zdarzeniami są: wybuch gazu palnego, pożar lub emisja gazów trujących lub duszących. Oznacza to, że najważniejszymi instalacjami są systemy detekcji gazów lub pożaru oraz ich elementy wykonawcze (np. zawory zamykające, wentylacja, układy gaszenia lub oddymiania wraz z sygnalizacją). Aby jednak zadziałało zabezpieczenie musi nastąpić wykrycie i przesłanie sygnału o zagrożeniu. To właśnie rola systemu detekcji gazów i systemu sygnalizacji pożaru.

Trzeba pamiętać, że w odróżnieniu od innych instalacji, (np. elektrycznej czy wodnej) gdzie awaria jest od razu widoczna, systemy bezpieczeństwa pracują w trybie czuwania, a usterkę widać dopiero gdy powinny wykryć zagrożenie, a tego nie robią. Oznacza to katastrofę ponieważ zagrożenie nie daje drugiej szansy. Usterkę systemów bezpieczeństwa można wykryć tylko podczas okresowych przeglądów systemów wykrywania gazów czy pożaru i dlatego są one takie ważne i powinny być przeprowadzane prawidłowo i rzetelnie.

Kalibracja detektorów MSR, Gazex, GasSense oraz innych marek ma równie istotne znaczenie ponieważ w uproszczeniu jest to ustawienie detektora aby wykrywał dany gaz na prawidłowym poziomie. Rozkalibrowany detektor może wywoływać fałszywe alarmy lub co gorsza reagować zbyt późno co doprowadzi do wypadku. Warto pamiętać, że kalibracja detektora to inna czynność niż adiustacja detektora choć często potocznie przyjmuje się, że obie te czynności są realizowane jednocześnie.

Przeglądy i kalibracja detektorów - podstawowe pojęcia

• adiustacja detektora - to czynność regulacyjna odpowiedzi układu pomiarowego w stosunku do podawanego wzorca gazowego.
• centrala - (moduł sterujący) urządzenie, do którego podłączone są detektory, i które odbiera od nich sygnały. Centrala może sterować innymi urządzeniami np. wentylacją mechaniczną lub zaworem odcinającym.
• certyfikat kalibracji detektora - (świadectwo wzorcowania) dokument potwierdzający wykonanie czynności kalibracji detektora
• certyfikat legalizacji - (świadectwo legalizacji) dokument potwierdzający wykonanie legalizacji przyrządu pomiarowego w odpowiedniej upoważnionej jednostce (np. urzędzie miar)
• detektor - urządzenie umożliwiające wykrywanie i/lub pomiar danego gazu. Detektor w sobie zawiera sensor lub moduł sensoryczny.
• detektor samodzielny (autonomiczny) - detektor, który nie wymaga współpracy z centralą. Posiada własne zasilanie, wyjścia sterujące i/lub sygnalizację
• kalibracja detektora gazu - (wzorcowanie) zespół czynności porównujących wskazania detektora w stosunku do gazu wzorcowego. Należy pamiętać, że regulacja odpowiedzi detektora to już adiustacja. Uwaga definicja uproszczona. Pełną definicję można znaleźć w Słowniku Terminów Metrologicznych wydanym przez Główny Urząd Miar lub normie PKN-ISO/IEC Guide 99.
• legalizacja - sprawdzenie, stwierdzenie i poświadczenie dowodem legalizacji, że przyrząd pomiarowy spełnia wymagania metrologiczne określone we właściwych przepisach.
• moduł sensoryczny - element elektroniki zawierający sensor oraz elektroniczne układy pomocnicze (np. pamięć) umożliwiające najczęściej wymianę elementu w detektorze bez konieczności adiustacji i kalibracji detektora po zamontowaniu
• protokół czynności serwisowych - dokument potwierdzający wykonanie danych czynności serwisowych
• przegląd techniczny - zespół czynności serwisowych koniecznych do określenia stanu technicznego systemu detekcji gazów. Systemy detekcji są systemami bezpieczeństwa w związku z czym wymagają wykonania przeglądów technicznych w określonych odstępach czasu zgodnie z instrukcją obsługi i obowiązującymi regulacjami prawnymi.
• sensor - element elektroniczny wykrywający gaz i przetwarzający informację o ilości danego gazu na odpowiedni sygnał elektryczny rozpoznawany przez detektor
• sygnalizator - urządzenie sygnalizujące stan alarmowy lub awaryjny optycznie (świetlnie) i/lub akustycznie (dźwiękowo)
• tablica ostrzegawcza - urządzenie sygnalizujące stan alarmowy lub awaryjny optycznie (podświetlenie napisu ostrzegawczego) i/lub akustycznie (dźwiękowo)
• układ wentylacji mechanicznej - zespół urządzeń, którego zadaniem jest wymuszenie przepływu powietrza w obiekcie najczęściej w celu jego wymiany i usunięcia zużytego lub zanieczyszczonego powietrza z pomieszczeń
• zawór odcinający (elektromagnetyczny) - urządzenie odcinające gaz po otrzymaniu sygnału z systemu detekcji gazu, zainstalowane na dopływie instalacji gazowej. Zawór jest krytycznym elementem i musi być poddany określonym czynnościom serwisowym szczególnie, że utrzymywany jest w jednej pozycji gotowości oraz jest montowany na zewnątrz przez co często bywa narażony na trudne warunki pracy.

Przegląd techniczny systemu detekcji gazów.

Przegląd techniczny systemu detekcji gazów ma za zadanie sprawdzić stan techniczny systemu detekcji gazów. Jego zakres jest różny w zależności od umowy, zaleceń producenta czy charakterystyki obiektu. Przegląd techniczny systemu detekcji gazów wykonywany jest okresowo zgodnie z zaleceniami zawartymi w instrukcji obsługi urządzenia. Przegląd techniczny czujników gazów należy wykonać niezależnie czy były one naprawiane, modernizowane czy kalibrowane. Do przeglądu detektorów muszą być użytwane testowe mieszaniny gazów o odpowiednich wartościach. Używanie tlących się papierosów czy tektury, spalin samochodowych, gazu z butli gazowej, spray'ów (w tym spray'ów z tlenkiem węgla), zapalniczek lub innych produktów powoduje rozkalibrowywanie detektorów ponieważ substancje te zawierają inne związki destrukcyjne dla sensorów (produkty spalania z papierosów czy propan w spray'ach), zawierają zbyt wysokie stężenia (tlące się papierosy i przedmioty, spaliny samochodowe, gaz z butli czy zapalniczek) oraz podawane są w niekontrolowany sposób. Takie działania prowadzą do rozkalibrowania, a nawet trwałego uszkodzenia sensorów.
Czasokres przeglądów detektrów gazów typowo wynosi 3 miesiące.

Kalibracja detektorów gazów.

Kalibracja detektorów gazów to niezależna od przeglądów czynność pozwalająca sprawdzić czy przy podaniu wzorca detektor właściwie pokazuje wartość pomiarową. Potocznie kalibracja detektora często zawiera usługę adiustacji detektora czyli regulacji urządzenia jeżeli wartość podawana przez detektor jest nieprawidłowa. Obecnie większość detektorów kalibrowana jest przy pomocy komputera, a dostęp ze względu na dokładność i znaczenie procedury jest zarezerwowany dla autoryzowanych sieci serwisowych posiadających odpowiednie zaplecze serwisowe, wzorce gazowe oraz przeszkolenie i doświadczenie w takich czynnościach. Niektóre sensory muszą być kalibrowane w warunkach laboratoryjnych, a w nowszych konstrukcja, np. kalibracja detektorów MSR, moze być przeprowadzana w miejscu instalacji. Kalibracja detektorów w większości modeli moze być także przeprowadzana poprzez wysłanie modułu sensorycznego do serwisu.
Kalibracja detektora nie jest równoważna z przeglądem technicznym. To 2 różne usługi o różnym zakresie choć oczywiście mogą być wykonane w tym samym czasie.

Przeglądy i kalibracja detektorów - dlaczego trzeba wykonywać?

Bardzo często słyszymy pytanie: "Dlaczego trzeba wykonywać przegląd techniczny detekcji gazów lub kalibrację detektorów gazów?"
To pytanie jest źle zadane. Prawidłowo powinno się zapytać: "Dlaczego warto wykonywać przeglądy techniczny i kalibracje detektorów gazów?". A odpowiedź jest prosta i zawiera się w słowie: "bezpieczeństwo". Każdy z nas chce czuć się bezpiecznie kiedy pracuje lub wypoczywa. Jednak używamy groźnych technologii jak pojazdy spalinowe wypełnione łatwopalnymi paliwami i emitujące spaliny, gazowe urządzenia grzewcze w kotłowniach czy na halach produkcyjnych zasilane gazem ziemnym lub płynnym, instalacje klimatyzacyjne lub chłodnicze zasilane freonami, gazami palnymi, amoniakiem lub dwutlenkiem węgla, akumulatory kwasowe wózków, które podczas ładowania emitują wodór czy instalacje ściekowe, z których może wydobywać się biogaz.

Zagrożenia te są minimalizowane dzięki zastosowaniu różnych zabezpieczeń (takich jak detekcja gazu). Jednak zabezpieczenia te muszą działać. Stąd także w przepisach, normach i wymogach różnych instytucji znajdują zapisy o konieczności regularnego kontrolowania, przeglądów technicznych i kalibracji detektorów gazów.

Poniżej wybrane powody wymogu wykonywania przeglądów technicznych systemów detekcji gazów oraz kalibracji detektorów gazów.

• BEZPIECZEŃSTWO:
  Ponieważ urządzenia mimo ich zaawansowanej konstrukcji nie są wieczne, wyeksploatowują się i są narażone na różnego rodzaju czynniki zewnętrzne. Detektory z czasem się zużywają i ich wskazania muszą być co jakiś czas kontrolowane (kalibracja detektora) i regulowane (adiustacja detektora). Zużyciu podlegają akumulatory, niektóre elementy elektroniczne, elementy mechaniczne itp. Niektóre urządzenia (np. zawory) wymagają dodatkowo czynności konserwacyjnych inaczej w krytycznej chwili mogą nie zareagować. Pamiętajmy, że od prawidłowej pracy systemu detekcji gazów zależy nasze bezpieczeństwo, a zagrożenie nie da nam drugiej szansy.
  
  
• INSTRUKCJA OBSŁUGI I KONSERWACJI:
  Producenci w instrukcjach obsługi przewidują wymagane przeglądy techniczne oraz kalibracje detektorów w określonych okresach. Aby system poprawnie funckjonował i zabezpieczał obiekt konieczne jest wykonywanie tych czynności zgodnie z czasokresami podanymi przez producenta.
  
  
• PRAWO:
  Regulacje prawne nakazują stosowanie systemów detekcji gazów w określonych obiektach np.garażach lub kotłowniach. Nie znajdziemy w nich oczywiście słowa o przeglądach technicznych lub konserwacji dlatego, że wszystkie regulacje nakazujące stosowanie jakiegoś urządzenia w domyśle mają także utrzymanie tego urządzenia w pełnej sprawności, a sprawność określa się właśnie poprzez, zalecane zgodnie z instrukcją obsługi, przeglądy techniczne czy kalibracje detektorów.
  Pamiętajmy, że aby przepisy były spełnione nie wystarczy coś mieć zainstalowane. Ważne aby to coś spełniało swoją funkcję. Niesprawny i niekalibrowany system nie spełnia wymogu przepisów.
  
  Dz.U. 2025 poz. 418 "Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 6 marca 2025 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo budowlane"
  
  Art.5.
  2. Obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7.
  
  Rozdział 6
  Utrzymanie obiektów budowlanych
  Art.61.
  Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:
  1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2;
  
  Art.70.
  1. Właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu budowlanego, na których spoczywają obowiązki w zakresie napraw, określone w przepisach odrębnych bądź umowach, są obowiązani w czasie lub bezpośrednio po przeprowadzonej kontroli, o której mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1-4, usunąć stwierdzone uszkodzenia oraz uzupełnić braki, które mogłyby spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska, a w szczególności katastrofę budowlaną, pożar, wybuch, porażenie prądem elektrycznym albo zatrucie gazem.
  
  2. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, powinien być potwierdzony w protokole z kontroli obiektu budowlanego. Osoba dokonująca kontroli jest obowiązana bezzwłocznie przesłać kopię tego protokołu do właściwego organu. Właściwy organ, po otrzymaniu kopii protokołu, przeprowadza bezzwłocznie kontrolę obiektu budowlanego w celu potwierdzenia usunięcia stwierdzonych uszkodzeń oraz uzupełnienia braków, o których mowa w ust. 1.
  
  Art. 91a.³⁾
  Kto nie spełnia, określonego w art. 61, obowiązku utrzymania obiektu budowlanego w należytym stanie technicznym, użytkuje obiekt w sposób niezgodny z przepisami lub nie zapewnia bezpieczeństwa użytkowania obiektu budowlanego, podlega grzywnie nie mniejszej niż 100 stawek dziennych, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
  ³⁾ Utracił moc z dniem 12 lutego 2021 r. w zakresie obejmującym zwrot „ , użytkuje obiekt w sposób niezgodny z przepisami” na podstawie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 lutego 2021 r. sygn. akt P 15/17 (Dz. U. poz. 282).
  
  Art.93.
  Kto:
  8) nie spełnia obowiązku, o którym mowa w art. 62 ust. 1 pkt 1-4,
  9) nie spełnia, określonych w art. 63 ust. 1 lub art. 64 ust. 1 i 3, obowiązków przechowywania dokumentów, związanych z obiektem budowlanym lub prowadzenia książki obiektu budowlanego,
  podlega karze grzywny.
  
  Dodatkowo systemy zabezpieczające przed wybuchem zostały zakwalifikowane do urządzeń przeciwpożarowych.
  
  Dz.U. 2023 poz. 822 "Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 marca 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów" (z późniejszymi zmianami)
  
  "Rozdz.1 par.2. pkt.1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
  pkt.9). Urządzeniach przeciwpożarowych - należy przez to rozumieć [...] urządzenia zabezpieczajace przed wybuchem i ograniczające jego skutki."
  "Rozdz.1 par.3. pkt.3. Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzone w okresach ustalonych przez producenta nie rzadziej jednak, niż raz w roku".
  
  Do tego typu systemów zaliczają się systemy detekcji gazu w kotłowniach i obiektach wyposażonych w instalację gazową. Systemy detekcji gazów wybuchowych (LPG, CNG, oparów paliw np. heksan, oktan) w halach garażowych i na stacjach kontroli pojazdów. Systemy detekcji gazów wybuchowych w przemyśle.
  
  
• UBEZPIECZENIE:
  Firmy ubezpieczające obiekt w umowach zawierają zapisy o wymaganej eksploatacji obiektu i urządzeń, które się w nim znajdują zgodnie z zaleceniami ich producentów. Warto o tym pamiętać bowiem brak wymaganych dokumentów serwisowych systemów bezpieczeństwa obiektu przy wypadku może skutkować odmową wypłaty odszkodowania.

Kto może wykonywać przeglądy systemów detekcji gazów lub kalibrację detektorów.

Osoba posiadająca uprawnienia energetyczne grupy 1, 2 i 3 w zakresie Eksploatacji i Dozoru w określonych specjalizacjach obejmujących m.in. urządzenia o konstrukcji przeciwwybuchowej, odpowiednie instalacje gazów sprężonych oraz odpowiednie ciśnienia dla instalacji i sieci gazowych w zależności od urządzeń i funkcjonalności systemu detekcji.
Należy pamiętać, że za przegląd systemu detekcji lub kalibrację detektorów wykonane przez osoby bez wymaganych uprawnień odpowiedzialność ponosi zlecający (administrator lub użytkownik). Numer uprawnień osoby wykonującej powinien znaleźć się na protkole. W P.T.SIGNAL wymagane uprawnienia posiada każdy serwisant wykonujący czynności serwisowe.
Ze względu na dość skomplikowane zależności i precyzję instalacji zaleca się aby przegląd techniczny systemu detekcji wykonywał serwis o dopowiednim poziomie wiedzy i doświadczenia. Oczywiście dobrze jeżeli serwis posiada autoryzację lub inny certyfikat danej marki. Kalibrację detektorów powinien wykonywać serwis posiadający odpowiednie zaplecze techniczne i duże doświadczenie ze względu na bardzo wiele czynników mających wpływ na jej poprawne wykonanie.

Przeglądy techniczne systemu detekcji gazów - jak często należy wykonywać?

Przeglądy techniczne i kalibracje detektorów gazów należy wykonywać zgodnie z zaleceniami producenta danego systemu zawartymi w instrukcji obsługi.

Takie podejście zostało wyrażone także w przepisach przeciwpożarowych, w których systemy zabezpieczające przed wybuchem zostały zakwalifikowane do urządzeń przeciwpożarowych.

Dz.U. 2023 poz. 822 "Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 21 marca 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów"

"Rozdz.1 par.2. pkt.1. Ilekroć w rozporządzeniu jest mowa o:
pkt.9). Urządzeniach przeciwpożarowych - należy przez to rozumieć [...] urządzenia zabezpieczajace przed wybuchem i ograniczające jego skutki."
"Rozdz.1 par.3. pkt.3. Przeglądy techniczne i czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzone w okresach ustalonych przez producenta nie rzadziej jednak, niż raz w roku".

Do tego typu systemów zaliczają się systemy detekcji gazu w:
- kotłowniach i obiektach wyposażonych w instalację gazową
- halach garażowych (LPG, CNG, CGH2, oparów paliw np. heksan, oktan)
- stacjach kontroli pojazdów (LPG i CNG)
- przemyśle (systemy detekcji gazów wybuchowych)


Przepis jednoznacznie wskazuje, że to producent ma określić terminy w jakich należy przeprowadzać czynności serwisowe (przeglądy techniczne). Jednocześnie nie ma znaczenia czy producent określi to w formie nakazu, obowiązku, wymogu czy zalecenia.

Dla wszystkich pozostałych systemów nieobjętych powyższymi przepisami ochrony przeciwpożarowej obowiązują zalecenia producenta zawarte w instrukcji obsługi. Wszelkie regulacje prawne lub wymogi ubezpieczyciela obiektu odnoszą się bowiem do ogólnego pojęcia utrzymania sprawności technicznej obiektu. Tym samym wszelkie instalacje obiektu muszą być poddawane czynnościom serwisowym (przeglądom technicznym, regulacjom, konserwacjom) zgodnie z zaleceniami instrukcji obsługi.

Zlecane czasokresy przeglądów technicznych wybranych producentów:
Przegląd techniczny systemu detekcji MSR Electronic co 3 miesiące.
Przegląd techniczny systemu detekcji Gazex co 3 miesiące.
Przegląd techniczny systemu detekcji GasSense co 3 miesiące.

Powinien = musi. Niektórzy mogą uważać, że użyte w przepisach słowo powinien to jedynie wskazówka lub porada i można interpretować ją jako coś nieobowiązkowego, a tym samym nie wykonywać np. przeglądu technicznego. Jest to błędna interpretacja mogąca prowadzić do poważnych konsekwencji. Słowo powinien używane w regulacjach prawnych oznacza czynność obowiązkową do wykonania. Takie stanowisko jest zawarte w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. orzeczenie II KZ 16/13), Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. orzeczenie I OSK 1106/11) czy sądów niższych instancji (np. WSA Gliwice orzeczenie III SA/Gl 8/24).

Przeglądy techniczne systemu detekcji gazów - częste pytania?

Pytanie:
Producent systemu nie zapisał w instrukcji częstotliwości przeglądów. Co jaki okres należy wykonywać przegląd techniczny systemu detekcji gazów?
Odpowiedź:
Jeżeli nie ma żadnych zaleceń producenta w obiektach mieszkaniowych i komercyjnych należy wykonać przegląd raz na rok zgodnie z rozporządzeniem o ochronie przeciwpożarowej. Obiekty przemysłowe mogą być objęte dodatkowymi regulacjami.

Pytanie:
Producent systemu zapisał w instrukcji zalecenia częstotliwości przeglądów technicznych co 3 miesiące, a jednocześnie napisał, że użytkownik może zmienić ten okres. Co jaki okres należy wykonywać przegląd?
Odpowiedź:
Zgodnie z zaleceniem producenta co 3 miesiące. Użytkownik może we własnym zakresie jedynie wykonywać przeglądy częściej, szczególnie w obiektach gdzie występują trudne warunki np. zapylenie (zakłady), wysokie temperatury (kotłownie), duża rotacja pojazdów (hale garażowe obiektów publicznych, komercyjnych lub dużych mieszkaniowych). Natomiast użytkownik w żadnym wypadku nie może samodzielnie wydłużyć okresu pomiędzy przeglądami np. do 6 lub 12 miesięcy. Jeżeli to zrobi to przy wypadku będzie musiał udowodnić wobec organów, ubezpieczyciela i/lub poszkodowanych, że wydłużając okres między zalecanymi przeglądami zapewnił, że instalacja zachowała pełną sprawność. Należy pamiętać, że system detekcji gazów jest jednym z najważniejszych systemów bezpieczeństwa na obiekcie stanowiącym ochronę przed wybuchem lub zatruciem. Częste przeglądy wynikają z faktu, że system musi zadziałać pewnie w sytuacji krytycznej.

UWAGA!
Niestety na rynku wiele firm oraz wielu handlowców podaje nieprawidłowe informacje. Dlatego najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest wykonywanie czynności zgodnie z zaleceniami instrukcji obsługi. Należy pamiętać, że odpowiedzialność spoczywa na użytkowniku/właścicielu, a nie na producencie, serwisie czy handlowcu.

Pytanie:
Serwis zapisał w protokole, że następny przegląd powinien być za 12 miesięcy. W instrukcji producent zapisał zalecenie wykonywania przeglądów co 3 miesiące. Kiedy należy zrobić następny przegląd?
Odpowiedź:
Za 3 miesiące. Serwis nie jest w żadnym wypadku uprawniony do zmiany okresów zaleconych przez producenta. Niestety taki dokument nie będzie ważny i odpowiedzialność za ewentualne niewykonanie zalecanego przeglądu poniesie użytkownik.

Pytanie:
Czy niewykonanie przeglądu technicznego zgodnie z zaleceniami powoduje utratę gwarancji?
Odpowiedź:
Zależy to od umowy gwarancyjnej. W Polsce u gwarancja między podmiotami profesjonalnymi nie jest obowiązkowa. Jest to umowa między sprzedawcą, a kupującym i jej treść może być różna. W większości umów gwarancyjnych znajdziemy zapisy o konieczności eksploatacji zgodnie z instrukcją obsługi (czyli wykonywaniem zalecanych przez instrukcję czynności serwisowych), w niektórych znajdziemy wprost zapis o konieczności wykonania przeglądów. Jeżeli nie wykonamy w terminie tych obowiązków musimy liczyć się z tym, że sprzedawca/producent może odmówić realizacji świadczenia gwarancyjnego.

Pytanie:
Jestem administratorem wspólnoty budynku, w którym zamontowany jest system detekcji gazów. W instrukcji producent zaleca przeglądy techniczne co 3 miesiące. Zarząd wspólnoty chce wykonywać przeglądy co 6 miesięcy. Jak mam postąpić?
Odpowiedź:
Dz.U. 2023 poz. 682 "Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 marca 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy - Prawo budowlane".

Art.5.
2. Obiekt budowlany należy użytkować w sposób zgodny z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym z wymaganiami, o których mowa w ust. 1 pkt 1-7.

Art.61.
Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany:
1) utrzymywać i użytkować obiekt zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 5 ust. 2;
To poważny problem kiedy użytkownik, a właściwie reprezentant użytkowników ma inne zdanie. Problem ten odnosi się niestety do wielu kwestii bezpieczeństwa obiektu. Niestety kiedy w grę wchodzi bezpieczeństwo demokracja oparta na osobach bez odpowiedniej wiedzy może nie być dobrym doradcą. Aby nie być odpowiedzialnym za jego decyzję sugerujemy zażądać pisemnego oświadczenia osób uprawnionych (zarządu), które to osoby ostatecznie ponoszą odpowiedzialność za stan techniczny obiektu.

Kalibracja detektorów (adiustacja) - dlaczego trzeba wykonywać?

Ponieważ detektory zużywają się w czasie i ich pomiary odbiegają od rzeczywistości. Nieprawidłowy pomiar ma bezpośredni wpływ na bezpieczeństwo obiektu i ludzi. Dlatego należy wykonywać kalibrację detektorów gazów wraz z adiustacją aby były prawidłowo ustawione przy użyciu gazów wzorcowych o odpowiednich wartościach.

Czy wykonując samą kalibrację detektorów mam także ważny przegląd techniczny?

Nie. Kalibracja detektora to czynność regulacyjna pozwalająca na prawidłowy pomiar. Dokonuje się jej w detektorze lub module sensorycznym. Jednak kalibracja nie oznacza sprawdzenia poprawności działania systemu jako całości (detektorów, jednostki centralnej, urządzeń wykonawczych, sygnalizacji czy okablowania). Instalacja jest narażona na szereg czynników (także ludzkich) i jest tak sprawna jak jej poszczególne elementy. Dlatego niezależnie od wykonania kalibracji użytkownik musi mieć ważny przegląd techniczny potwierdzony protokołem.

Jak często należy wykonywać kalibrację detektorów gazów?

To zależy od wielu czynników (m.in. od typu detektora, warunków pracy, stopnia zużycia). Okresy w jakich należy wykonywać kalibrację detektorów lub adiustację są podane w odpowiednich instrukcjach obsługi. Należy pamiętać, że dotyczą one urządzeń nowych pracujących w normalnych warunkach. Urządzenia starsze lub eksploataowane w trudnych warunkach (np. zbliżonych do granic podanych przez producenta) będą wymagały częstszych kalibracji detektorów i ich adiustacji.
Sytuacje wymagające wcześniejszej kalibracji detektora:

• Przekroczenie zakresu pomiarowego (overrange).
• Nieprawidłowa reakcja na gaz wzorcowy.
• Kontakt z substancją zatruwającą powodujący ujemne przekroczenie zakresu (underrange).

Czynniki wpływające na degradację sensora:

• Podawanie gazów o nieznanym lub zbyt wysokim stężeniu (gazów z zapalniczek, butli gazowych, papierosów, spalin, chemikaliów).
• Przekraczanie zakresu i innych parametrów pracy urządzenia.
• Praca w kontakcie z gazem (np. ciągła obecność gazu w niskich stężeniach).
• Praca w zanieczyszczonej atmosferze.
• Kontakt z substancjami zatruwającymi.
• Praca w trunych warunkach.

Typowe czasokresy kalibracji detektorów o różnych technologiach pomiarowych wybranych producentów (dane orientacyjne z kart katalogowych, DTR oraz instrukcji obsługi, zalecamy samodzielną weryfikację):

• Kalibracja detektora WG Gazex tlenek węgla, propan-butan technologia półprzewodnikowa - maksymalnie co 36 miesięcy
• Kalibracja detektora DEX Gazex metan, propan-butan technologia półprzewodnikowa - maksymalnie co 36 miesięcy
• Kalibracja detektora DEX Gazex tlenek węgla, amoniak, siarkowodór technologia elektrochemiczna - maksymalnie co 6 miesięcy
• Kalibracja detektora DEX Gazex metan, propan-butan technologia katalityczna - maksymalnie co 6 miesięcy
• Kalibracja detektora PolyGard2 MSR tlenek węgla, amoniak technologia (zależnie od wersji) elektrochemiczna - maksymalnie co 12 miesięcy
• Kalibracja detektora PolyGard2 MSR siarkowodór, chlor technologia elektrochemiczna - maksymalnie co 6 miesięcy
• Kalibracja detektora PolyGard2 MSR metan, propan-butan (zależnie od wersji) technologia katalityczna - maksymalnie co 12 miesięcy
• Kalibracja detektora PolyXeta2 MSR amoniak, siarkowodór technologia elektrochemiczna - maksymalnie co 6 miesięcy
• Kalibracja detektora PolyXeta2 MSR metan, wodór technologia katalityczna - maksymalnie co 12 miesięcy
• Kalibracja detektora Comag Sensor Tech tlenek węgla technologia półprzewodnikowa - maksymalnie co 36 miesięcy
• Kalibracja detektora Elpeg Sensor Tech propan-butan technologia półprzewodnikowa - maksymalnie co 36 miesięcy
• Kalibracja detektora DeTox Hekato tlenek węgla technologia elektrochemiczna - maksymalnie co 36 miesięcy
• Kalibracja detektora DeTox Hekato propan-butan technologia półprzewodnikowa - maksymalnie co 36 miesięcy
• Kalibracja detektora DuoMaster Pro-Service tlenek węgla technologia elektrochemiczna - zalecana weryfikacja co 12 miesięcy
• Kalibracja detektora DuoMaster Pro-Service propan-butan technologia półprzewodnikowa - zalecana weryfikacja co 12 miesięcy
• Kalibracja detektora CGS Impex Electronics tlenek węgla, propan-butan technologia półprzewodnikowa - maksymalnie co 12 miesięcy
• Kalibracja detektora Sensepoint Honeywell gazy toksyczne technologia elektrochemiczna - maksymalnie co 6 miesięcy
• Kalibracja detektora Sensepoint Honeywell gazy wybuchowe technologia katalityczna - maksymalnie co 6 miesięcy

Czy możliwa jest kalibracja detektorów na obiekcie?

Tak, ale tylko niektórych np. MSR PolyGard2 i PolyXeta2. To bardzo wygodne rozwiązanie znacznie redukujące koszty utrzymania systemu.

Moduły sensoryczne zostały zdemontowane i wysłane do kalibracji - czy mogę eksploatować obiekt?

Nie jeżeli obiekt nie posiada innego zabezpieczenia. W takim przypadku należy zakupić komplet zapasowych modułów sensorycznych lub zainstalować system pozwalający na kalibracją w miejscu instalacji.

Czy detektory gazów podlegają legalizacji?

Nie. Legalizacja detektorów gazów nie jest obowiązkowa lub wymagana i nie widnieją one w stosownych regulacjach prawnych. Legalizacja jest pojęciem prawnym zdefiniowanym w odpowiednich przepisach, oznaczającym wymagane poświadczenie przez uprawnioną jednostkę odpowiednich właściwości urządzenia. Legalizacji obowiązkowej podlegają jedynie urządzenia wymienione w rozporządzeniu. Wyrażenie legalizacja detektorów gazów jest często błędnie używane jako określenie kalibracji detektora czy przeglądu detektora.

Dz.U. 2019 poz. 759 "Rozporządzenie Ministra Przedsiębiorczości i Technologii z dnia 22 marca 2019 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych"

Informacje konieczne do zgłoszenia przeglądu systemu detekcji na obiekcie.

• typ i ilość zamontowanych urządzeń
• wysokość montażu urządzeń
• rodzaj gazu wykrywanego przez urządzenia
• pierwotną kalibrację urządzeń (można znaleźć na urządzeniu lub w dokumentach)
• rodzaj i przeznaczenie obiektu (np. kotłownia budynku mieszkalnego)
• czy obiekt posiada strefy zagrożenia wybuchem
• sposób udostępnienia obiektu i ewentualne dodatkowe wymagania (np. szkolenie wewnętrzne bhp pracowników serwisu)

Jak powinien przebiegać przegląd techniczny systemu detekcji gazów?

Przegląd techniczny powinien być wykonywany przez osoby kompetentne o odpowiedniej wiedzy, doświadczeniu i wymaganych uprawnieniach. Zgodnie z przepisami wymagane są poniższe uprawnienia, a numery świadectw powinny znaleźć się na protokole. Bez uprawnień przegląd techniczny jest nieważny, a odpowiedzialność ponosi właściciel obiektu lub zarządca.

• energetyczne grupy 1 w zakresie Eksploatacji i Dozoru włącznie z zakresem dla urządzeń o konstrukcji przeciwwybuchowej (pkt.11)
• energetyczne grupy 2 w zakresie Eksploatacji i Dozoru włącznie z zakresem dla instalacji gazów technicznych (pkt.16)
• energetyczne grupy 3 w zakresie Eksploatacji i Dozoru włącznie z zakresem dla odpowiednich ciśnień i lokalizacji zaworów odcinających

Sprawdzeniu powinny podlegać wszystkie urządzenia wchodzące w skład systemu detekcji, każdy detektor musi zostać uruchomiony odpowiednimi mieszankami gazów wzorcowych, a jego reakcje odpowiednio zweryfikowane. Ważnym elementem są zawory elektromagnetyczne, które wymagają nie tylko sprawdzenia, ale często także regulacji bez której zawór nie zostanie zamkniety w pełni (czyli będzie przepuszczał gaz). Niestety na rynku jest wiele firm wykorzystujących niewiedzę użytkowników i wykonujacych czynności nieprawidłowo lub wręcz niebezpiecznie. Dlatego poniżej wskazujemy czynności, których nie należy wykonywać w stosunku do urządzeń detekcyjnych:

• Nie wolno podawać gazów o nieznanym lub zbyt wysokim stężeniu (z zapalniczek, butli gazowych, spray'ów, papierosów lub dymu, substancji chemicznych, spalin samochodowych).
• Nie należy używać do pobudzania czujników gazów testowych w spray'u. Testowanie w ten sposób jest nieprawidłowe, niemiarodajne i może prowadzić do uszkodzeń.
• Nie należy podawać gazów o stężeniu przekraczającym zakres pomiarowy.
• Nie należy podsuwać parujących cieczy bezpośrednio pod sensory.
• Nie należy przekraczać dopuszczalnego przepływu lub ciśnienia podawanego gazu.
• Nie należy stosować chemikaliów w pobliżu detektorów. W przypadku prowadzenia prac budowlanych należy odpowiednio zabezpieczyć detektory.

Przeglądy i kalibracja detektorów - kompleksowa obsługa i programy serwisowe.

P.T.SIGNAL oferuje pełne wsparcie dla użytkowników i administratorów nieruchomości. Rozumiemy jak cenny jest Państwa czas i dlatego oferujemy programy stałej kompleksowej obsługi instalacji. To my będziemy pamiętać o terminowym wykonaniu czynności i zapewnimy niezbędne naprawy.

Systemy detekcji są połączone z instalacjami wykonawczymi więc warto łączyć powiązane ze sobą instalacje i wykonywać czynności całościowo. Pozwala to na obniżenie kosztu jednostkowego, redukcję ilości dokumentów i czasu poświęconego na zlecanie czynności lub udostępnianie obiektu. Realizujemy serwis następujacych instalacji:

• systemy detekcji gazów
• układy wentylacji mechanicznej
• systemy sygnalizacji pożaru (SSP)
• systemy oddymiania
• instalacje gazowe i punkty redukcyjno-pomiarowe gazu

MSR-Care to program serwisowy stworzony dla użytkowników systemów detekcji marki MSR-Electronic lub systemów parkingowych marki MSR-Traffic. Program obejmuje pełną obsługę systemu wraz z okresowymi kalibracjami w przystępnej ryczałtowej formie o stałej regularnej cenie, którą można łatwo ująć w budżecie. Oczywiście w programie przewidujemy także drobne naprawy lub nieprawidziane kalibracje bez dodatkowych kosztów.

Dowiedz się więcej na stronie SERWIS I KALIBRACJA DETEKTORÓW MSR-ELECTRONIC POLYGARD2 POLYXETA2

Zaufaj profesjonalistom.
Zespół serwisowy P.T.SIGNAL

Stan prawny na 10.2025
P.T.SIGNAL nie ponosi odpowiedzialności za wykorzystanie powyższych informacji w jakimkolwiek celu i w jakimkolwiek zakresie. Wszelkie interpretacje regulacji prawnych są podane jedynie w celu orientacyjnym i P.T.SIGNAL nie ponosi odpowiedzialności za ich prawidłowość.

---

PORADY I WSKAZÓWKI SERWISOWE